28.6.07

Is Jaap pessimist geworden?

Deze week biedt Knack een interessant interview met Jaap Kruithof, de 77-jarige professor emiritus die jarenlang aan onder meer de Gentse universiteit voor controversiële standpunten zorgde. Jaap noemde zichzelf lange tijd marxist en blijft een reeks linkse standpunten behouden.

Alleen komt hij vanuit de vaststelling dat alle traditionele partijen een neoliberaal discours naar voor brengen tot de conclusie dat "de westerse beschaving ten dode is opgeschreven." "Der Untergang des Abendlandes" noemt hij het. Jaap stelt terecht dat er in dit land geen linkse partij meer over is, "ook de SP.a niet". "Zo'n Johan Vande Lanotte heeft met het Generatiepact het proletariaat verraden. Die man verkoopt alleen nog gebakken lucht." Die analyse van de sociaal-democratie klopt dan wel, maar wat zal er tegen gedaan worden? Op die vraag biedt Kruithof geen antwoorden. Hij meent dat hij op zijn eentje de "verrechtsing" niet kan tegen houden.

Is er dan een verrechtsing omdat de traditionele partijen naar rechts opschuiven? Wij menen van niet. Er is niet langer een grote partij die de belangen van de arbeiders en hun gezinnen verdedigt of althans beweert te verdedigen. Maar dat betekent niet dat er geen vraag is naar meer solidariteit of een vraag naar de afbouw van de sociale zekerheid. Alle traditionele partijen stellen zich vandaag "Vlaamser" op, terwijl uit peilingen blijkt dat steeds minder mensen daar van wakker liggen. De traditionele partijen staan verder van de gewone bevolking af, dat klopt. En hierdoor zijn er heel wat vlottende kiezers. Om een antwoord naar voor te brengen op de rechtse en conservatieve politieke krachten van de traditionele partijen, moeten we werken aan een collectief antwoord: een nieuwe politieke formatie die zich geduldig opbouwt en die in staat is om een verlengstuk te bieden voor de verzuchting naar meer solidariteit.

Kruithof stelt in het interview ook dat hij in 1985 brak met de marxistische beweging omdat "de marxisten even weinig respect voor de natuur hebben als de kapitalisten." Hierbij gaat Jaap toch wel bijzonder kort door de bocht. Hij stelt terecht dat hij steeds anti-stalinist is geweest omdat Stalin niets met socialisme had te maken. Jaap stelt terecht: "Als het socialisme in de wereld een toekomst heeft, dan moet en zal het democratisch zijn." Maar waarom denkt hij dat marxisten niet bekommerd zijn om de natuur? Is er op dat vlak toch niet iets blijven hangen van hoe het stalinisme met het milieu omging? Marx en Engels beschreven reeds hoe de industriële productie onder het kapitalisme ook een roofbouw pleegt op de natuur en geen rekening houdt met het milieu omdat dit ondergeschikt wordt aan de winst. Dat was een bijzonder scherpe ecologische analyse, nog voor het trendy was om het milieuprobleem aan te halen. Als marxisten vinden wij ook dat de milieuproblematiek onlosmakelijk verbonden is met de productiewijze. Het socialisme zal niet alleen democratisch moeten zijn, maar ook rekening houden met de reële ecologische behoeften en noden van de bevolking.

Wij hebben heel wat respect voor Jaap Kruithof omdat hij is blijven vasthouden aan een reeks linkse standpunten, ook op ogenblikken dat enkel het neoliberalisme naar voor werd geschoven als enige optie. We zijn het wel niet eens met de pessimistische visie die naar voor komt uit het interview met Kruithof. Een echte linkerzijde hoeft geen "roepende in de woestijn" te zijn, er is een groeiend ongenoegen en een verwerping van de gevolgen van het neoliberalisme. Het is niet eenvoudig om op die basis te werken aan een collectief antwoord en een nieuwe arbeiderspartij, maar de openheid daartoe begint wel groter te worden.

Geen opmerkingen: